Đình Triều Hội xã Bồ Đề huyện Bình Lục tỉnh Hà nam
Lượt xem:
Khu di tích lịch sử quốc gia đình Triều Hội.
Đình Triều Hội được tọa lạc ở thôn 2 xã Bồ Đề hiện nay (tức thôn 4 cũ), đình làng Triều Hội nằm ở nơi có thế địa linh nhân kiệt, cảnh quan thơ mộng, hữu tình. Đây là trung tâm sinh hoạt văn hóa của nhân dân trong xã, là nơi hội tụ những tinh hoa của mảnh đất và con người Bồ Đề, tượng trưng cho tinh thần, đời sống tâm linh và bề dày lịch sử, truyền thống văn hóa của nhân dân địa phương.
Đình Triều Hội, xã Bồ Đề (huyện Bình Lục) được công nhận di tích Lịch sử-Văn hóa quốc gia năm 1988. Tổng diện tích khu di tích là 6.133m2, được chia thành 2 khu. Khu một là khu di tích đình Triều Hội, khu 2 là khu Nhà bia tưởng niệm và các công trình phụ trợ khác.Đình Triều Hội, xã Bồ Bề, huyện Bình Lục thờ Câu mang Tôn Thần Nguyễn Đăng Nhiếp, một vị tướng tài đời nhà Trần và Nhị Giáp tiến sĩ Trần Thế Vinh (người làng Triều Hội, ông đỗ Nhị giáp Tiến sỹ, được bổ nhiệm làm quan dưới triều vua Lê Thánh Tông, niên hiệu Hồng Đức “1460-1497”). Đặc biệt, ngày 20/10/1930, dưới sự lãnh đạo của Tỉnh ủy lâm thời Hà Nam, tiếng trống hiệu lệnh từ đình Triều Hội vang lên, mở đầu cuộc biểu tình tuần hành của nông dân xã Bồ Đề và nông dân các vùng lân cận đấu tranh, phản đối chế độ thực dân, phong kiến. Đây là cuộc đấu tranh lớn nhất của nông dân Hà Nam, thời kỳ 1930-1931, là mốc son trong lịch sử giai cấp nông dân và lịch sử cách mạng Việt Nam.
Đình Triều Hội không chỉ là nơi sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng, là niềm tự hào của người dân xã Bồ Đề, mà còn là địa chỉ “về nguồn”, là nơi giáo dục truyền thống cách mạng, lòng yêu nước … cho các thế hệ mai sau.
Tổng quan khu di tích quốc gia đình Triều Hội. Khu nhà bia tưởng niệm
.
Bức phù điêu khu nhà bia mô tả lại cảnh cuộc biểu tình tuần hành năm 1930 của nông dân Bồ Đề và nông dân các vùng lân cận.
Với ý nghĩa đó, năm 1988, quần thể di tích đình Triều Hội đã được công nhận là “Di tích lịch sử cấp quốc gia”và được cấp lại vào năm 2019.
Đình làng Triều Hội được tổ chức hội làng vào ngày 20/10 hàng năm, trong lễ hội trước hết là lễ thành Hoàng. Lễ thành Hoàng bao giờ cũng được lễ cáo vào chiều 19/10 còn lễ chính diễn ra vào sáng 20/10 do hội người cao tuổi tổ chức.
Hiện nay nhân dân địa phương đã hoàn thiện được toà Trung đường và Cung cấm. Trung đường và Hậu cung xây hình chữ đinh. Trung đường gồm có ba gian, cánh cửa gỗ lim, nền lát gạch đỏ, mái lợp ngói nam. Bờ nóc đắp hoạ tiết lưỡng long chầu nguyệt. Hai góc dựng hai cột với thế thắt cổ bồng, thân tạo khung gỗ chỉ để đắp câu đối chữ Hán. Đỉnh cột có Nghê chầu vừa tạo cảm giác vững chãi, bề thế, vừa tôn vinh sự thanh thoát cho đình.
Đình làng có lối kiến trúc hiên tiền xung quanh. Quần thể đình gồm: Đình chính, Tả môn, Hữu môn và có sân đình rộng lớn. Đình làm bằng gỗ lim, lợp ngói vảy cá, ngói mũi hài (ngói nam), đình chính có mái cong vút, nhiều hoa văn tinh xảo được trạm khắc tỉ mỉ như hoa và lá sen, chồng dường – kẻ bảy đều được trạm khắc. Đình chính có 5 gian làm hoàn toàn bằng gỗ lim. Các cột chính của đình bên dưới được dựng trên những khối đá tròn có chân rộng tạo nên sự vững chãi. Xung quanh Đình chính không có tường, bốn mặt thông thoáng với diện tích sử dụng hơn 100m2. Các cột, kèo, vì đều được trạm khắc nổi hình lá, hoa sen rất độc đáo mang đậm chất văn hóa Việt. Đình được xây dựng bằng những hàng cột lim ngang dọc rất vững chắc. Khác với Đình chính, Tả môn và Hữu môn mái không cong, ba mặt được xây gạch kín. Tả môn và Hữu môn cũng được làm bằng gỗ lim và một số loại gỗ quý khác, trên lợp ngói vảy cá, chận mái theo lối kiến trúc nhà Việt xưa ở đồng bằng Bắc Bộ.hấn
Hình ảnh trạm khắc tinh sảo trong đình làng Triều Hội.to ảnh
Tả môn và Hữu môn nằm hai bên, Đình chính nằm ở giữa tạo nên một không gian đình làng thoáng đãng. Khi được dựng lại đình làng Triều Hội vẫn giữ nguyên những gì vốn có để du khách khi đến tham quan cũng như đang được lạc vào ngôi đình làng cổ vốn có từ hơn 100 năm trước. Các hàng cột ở Tả và Hữu môn cũng được dựng trên những phiến đá xanh tròn nguyên khối rắn chắc. Những khối đá này là móng nhà để cho đình làng đứng vững, trường tồn với thời gian, không bị lún, ẩm mốc xâm hại.
Hữu môn được trưng các bộ trường kỹ xưa cũ tái hiện lại không gian đình làng xưa, nơi các cụ cao niên, người dân trong làng đến hội họp, hay mỗi khi làng có chuyện hệ trọng phải bàn bạc đều ngồi trên những bộ bàn ghế được sắp xếp ngăn nắp. Sân đình rộng hàng trăm mét vuông là nơi sinh hoạt cộng đồng. Mỗi khi làng có công to việc lớn như ma chay, cưới hỏi đều được tổ chức ở đây.
Mái đình cong hình thuyền, sống nhà cong, cấu trúc sàn còn lưu lại theo truyền thống văn hóa Đông Sơn, kỹ thuật ghép mộng, phân lực lên các chân cột làm cho kiến trúc linh hoạt, động và biến hóa. Trong khuôn khổ có hạn của các khuôn gỗ, các chi tiết vẫn hiện lên duyên dáng, đầy ấn tượng với cái nhìn từ hai góc. Mái dốc là dạng mái thể hiện được rõ nét tính chất “Âm dưỡng Dương” của đình làng, có tỉ lệ đồ sộ, khá dày, chiếm 2/3 chiều cao ngôi đình góp phần đáng kể cho vấn đề giảm nhiệt độ bên không gian bên trong và hình thức mái ngói vảy cá, âm dương bằng đất nung được sử khai thác hiệu quả trong công trình. Mái đình, hành lang, hiên Khu nóc. Mái đình, hành lang, hiện vật liệu lợp mái phổ biến nhất là mái ngói, ngói vảy cá. Mái ngói đã trở thành một hình ảnh điển hình trong kiến trúc truyền thống Việt Nam.
Đình làng Triều Hội còn có điểm đặc biệt. Đó là nơi lưu giữ phiên bản Tiếng trống Bồ Đề.
Đình Triều Hội được xếp hạng di tích lịch sử vì nơi đây đã diễn ra cuộc biểu tình tuần hành thị uy của nông dân trong vùng vào ngày 20/10/1930. Cuộc tuần hành này nhằm phát động quần chúng đấu tranh đòi bãi bỏ hội đồng cải lương, đòi giảm sưu thuế, ủng hộ Xô Viết Nghệ Tĩnh và cuộc đấu tranh của nông dân Tiền Hải, Thái Bình. Xã Bồ Đề được chọn làm địa điểm cuộc biểu tình đó vì Tỉnh ủy Hà Nam nhận định, nơi đây chẳng những phong trào vững mà còn là nơi tiếp giáp 3 huyện Bình Lục, Lý Nhân, Mỹ Lộc nên có thể tập trung phát huy thanh thế.
Thời gian của cuộc biểu tình được ấn định vào ngày 20/10 vì đó là phiên chính của 3 chợ Bồ Đề, Thành Thị và An Ninh. Đúng 7 giờ sáng, tiếng trống ở đình Triều Hội vang lên, cờ đỏ búa liềm tung bay, những người tham gia biểu tình đóng giả người đi chợ bắt đầu đứng vào hàng ngũ. Dưới sự chỉ đạo của Tỉnh ủy Hà Nam và Huyện ủy Bình Lục, đoàn biểu tình đi đến những điểm quy định như Điếm Tống, chợ Đồn (An Ninh), Ba Hàng (Thành Thị), vừa đi vừa diễn thuyết, phát truyền đơn kêu gọi mọi người vùng dậy đấu tranh chống đề quốc phong kiến, chống khủng bố đánh đập, ủng hộ Xô Viêt Nghệ Tĩnh. Đoàn biểu tình ngày một đông, xuất phát từ chợ Bồ Đề 300 người đến chợ Vạc (An Ninh) đã lên tới hàng nghìn người.
Trước khi thế cách mạng ngùn ngụt của cuộc biểu tình, bọn địa chủ, cường hào, tay sai của thực dân Pháp rất hoảng sợ. Đến 12 giờ trưa, các đồng chí lãnh đạo quyết định làm mít tinh tại chợ Vọc rồi giải tán. Cuộc biểu tính thắng lợi hoàn toàn. Thắng lợi của cuộc biểu tình là thắng lợi chính trị quan trọng, có ảnh hưởng lớn đến phong trào đấu tranh chính trị trong tỉnh và trong cả nước. Sự kiện này đã được lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc lấy là một chứng minh về tinh thần và khả năng cách mạng của nông dân Việt Nam trong thư báo cáo với Quốc tế nông dân ngày 5 tháng 11 năm 1931.Đình Triều Hội là niềm tự hào của người dân xã Bồ Đề, là minh chứng rõ nétnhất cho tinh thần cách mạngbất khuất anh dũng kiên cường của nhân dân trong cuộc kháng chiến chống quân xâm lược giành độc lập tự do và xây dựngđất nước.
Bồ Đề, tháng 12 năm 2020
